Tomaten ziekten in de kas meeldauw botrytis en phytophthora voorkomen
Een serre is een paradijs voor tomatenplanten, maar ook voor schimmels. De combinatie van warmte, vocht en weinig wind zorgt ervoor dat ziekten als meeldauw, botrytis en phytophthora soms razendsnel om zich heen grijpen.
Voordat je het weet, hangen je groene bladeren vol witte pluis of bruine vlekken. Het goede nieuws? Je kunt deze meest voorkomende tomatenziekten in de kas effectief voorkomen. Hier lees je hoe je je gewas gezond houdt, zonder meteen naar chemische spuitmiddelen te grijpen.
Meeldauw: die vervelende witte waas
Meeldauw (of oïdium) herken je direct. Het begint als kleine, ronde vlekken op de onderste bladeren, die eruitzien alsof er fijne bloem overheen is gestrooid.
De bovenkant van het blad vertoont vaak ook lichtgrijze plekken. Deze schimmel houdt van droge lucht en een vochtige bodem, en juist die combinatie komt in de kas vaak voor. Als je niets doet, groeien de vlekken en kan het blad geel worden en afsterven. De plant verspilt energie aan herstel en je oogst wordt minder.
Voor de serre is de zwavelverdamper een krachtig wapen. Kwekerijen zetten deze vaak in: twee keer per week, ongeveer acht uur lang.
Zwavel en silicium: de harde aanpak
De zwaveldeeltjes nestelen zich op de bladeren en doden de schimmel direct bij het kiemen.
Buiten de kas is deze methode minder effectief door de wind, maar binnen is het goud waard. Een andere favoriet is lavameel. Dit poeder bevat silicium, wat de celwanden van je tomatenplant versterkt.
Gebruik ongeveer 50 tot 100 gram per vierkante meter of stop vier volle eetlepels in het plantgat bij het planten. Lavameel is volledig toegestaan in de biologische teelt.
Bitterzout en melk: de zachte kracht
Voor een extra boost gebruik je bitterzout (magnesiumsulfaat). Dit versterkt de cellen en geeft de plant de benodigde mineralen. Meng een eetlepel bitterzout per liter water en geef dit eens per maand.
Een andere beproefde, biologische methode is melk. De schimmelwerende stoffen in melk zijn effectief, vooral aan het begin van de zomer (juli, augustus, september).
Meng 150 ml melk met 350 ml water. Spuit eerst de aangetaste bladeren in en daarna de rest van de plant. Om de werking te verlengen, volg je dit een dag later op met spuitzwavel (één keer per maand).
Botrytis: de grijze schimmel die snel om zich heen grijpt
Botrytis, oftewel grijze schimmel, is de nachtmerrie van elke teler in een gesloten kas.
Deze schimmel gedijt perfect bij een hoge luchtvochtigheid en temperaturen rond de 15 tot 20 graden. Het begint vaak op dode of beschadigde delen van de plant, zoals dode bladeren of uitgebloeide bloemen, en verspreidt zich vervolgens naar gezonde delen. Je ziet bruine, waterige plekken die snel bedekt worden met een grijze, pluizige laag. Als de lucht in je kas niet goed circuleert, blijft het vocht hangen en is de kans op een uitbraak groot.
De beste bestrijding van botrytis is preventie. Zorg voor een constante, milde luchtcirculatie in de kas.
Voorkomen door lucht en hygiëne
Dit voert het vocht af dat de planten 's nachts afgeven. Zet ramen en deuren op een kier, ook als het buiten fris is.
Een beetje beweging in de lucht doet wonderen. Daarnaast is hygiëne cruciaal. Verwijder direct dode bladeren en bloemen die onder in de plant hangen.
Deze zijn de ideale broedplaatsen voor de schimmel. Door de planten ruim te planten, zorg je ervoor dat ze sneller drogen en elkaar niet constant nat maken.
Phytophthora: de onderkant van het blad letten
Phytophthora (of aardappelziekte) is een van de meest gevreesde ziekten. Het begint vaak onopvallend, aan de onderkant van het blad.
Je ziet er bruine, olieachtige vlekken op die snel groter worden. Het blad krult op en valt uiteindelijk af. Als de ziekte doorzet, kan de schimmel ook de stengel en de wortels aantasten, wat vaak leidt tot totaalverlies van de plant.
De schimmelsporen zitten vaak in de bodem en kunnen bij regen of spetterend water van de grond naar de bladeren verplaaten.
Druppelaar en mulch: de bodem beschermen
Om phytophthora te voorkomen, moet je voorkomen dat de stengel en de bladeren nat worden. Gebruik bij voorkeur een druppelaarsysteem in plaats van boven water te geven. Zo blijft het loof droog.
Geef liefst regenwater, dat bevat minder zouten dan leidingwater en dat is beter voor de plant en de bodem. Een andere slimme truc is het bodemdek.
Bedek de grond rondom de stengel met een laagje mulch of schors.
Dit voorkomt dat schimmelsporen bij een regenbui (of het sproeien) opspatten naar de onderste bladeren. Goede drainage is essentieel; zorg dat overtollig water snel wegzakt.
Algemene tips voor een gezonde kas
Naast specifieke bestrijding per ziekte, zijn er een aantal universele regels die je kas gezond houden. Allereerst: bemesting.
Een te veel aan stikstof maakt planten weliswaar groot en groen, maar ook kwetsbaar. Ze vormen dan zachte weefsels die schimmels makkelijk binnendringen. Zorg voor een gebalanceerde voeding, en strooi bij het planten kalk (bijvoorbeeld fossiele zeewierkalk) om de bodemstructuur en pH-waarde op orde te houden. Een gezonde plant met sterke celwanden kan schimmels beter zelf weerstaan.
De kracht van preventie
Uiteindelijk draait het bij tomaten in de kas allemaal om preventie. Wacht niet tot je de eerste tekenen ziet voordat je actie onderneemt.
Zorg vanaf dag één voor een droog blad, een goede luchtvochtigheid en sterke planten.
Controleer regelmatig de onderkant van de bladeren, dat is vaak de plek waar ziekten beginnen. Door proactief te werk te gaan, voorkom je dat je aan het einde van het seizoen teleurgesteld wordt met een oogst vol ziekten.
Veelgestelde vragen over tomatenziekten in de kas
Hoe voorkom je Phytophthora?
Vermijd dat de stengel en de bladeren nat worden. De schimmelsporen die zich in de bodem bevinden, kunnen zich anders naar de bladeren net boven de grond verplaatsen en zo de complete plant infecteren.
Hoe kan ik tomatenziektes voorkomen?
Wil je komkommer en paprika naast tomaten combineren? Zorg dan voor een goede luchtcirculatie.
Wat is het beste middel tegen Phytophthora?
Bedek de bodem met een laagje mulch of schors en geef water via een druppelaar in plaats van boven water. Geef regelmatig water, liefst via een druppelaar en met regenwater. Zorg voor een goede luchtcirculatie door ramen en deur op een kier te zetten.
Verder helpt het om kalk te strooien; fossiele zeewierkalk is ideaal voor tomaten, net als het tijdig dieven en snoeien voor een maximale opbrengst. Chemische bestrijdingsmiddelen zijn vaak effectief, maar in de biologische telet zijn preventie en natuurlijke middelen de basis. Voor een chemische aanpak zijn er gespecialiseerde middelen zoals Zorvec™ Enicade®. Dit middel beschermt het behandelde gewas en nieuw ontwikkeld blad, is binnen 20 minuten regenvast en geeft 3 tot 4 dagen langer bescherming.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik tomatenziektes voorkomen?
Om tomatenziektes in de serre te voorkomen, is het belangrijk om de luchtvochtigheid te beheersen en een goede luchtcirculatie te garanderen.
Hoe voorkom je Phytophthora?
Regelmatig water geven met regenwater en het strooien van zeewierkalk kunnen de planten versterken en de kans op schimmelvorming verminderen. Phytophthora kan worden voorkomen door de stengel en bladeren van tomatenplanten droog te houden. Bedek de bodem met mulch of schors om de schimmelsporen in de grond te beperken en zorg voor een goede ventilatie in de serre om vochtophoping te voorkomen. Baking soda kan mogelijk helpen bij het bestrijden van Phytophthora door de pH-waarde van de bladeren te veranderen, waardoor ze minder vatbaar worden voor de schimmel.
Kan baking soda Phytophthora in tomatenplanten bestrijden?
Meng 1 eetlepel baking soda met 3,5 liter water en spuit dit voorzichtig op de aangetaste delen van de plant. Op dit moment is Zorvec™ Enicade® het meest effectieve middel tegen Phytophthora infestans.
Wat is het beste middel tegen Phytophthora?
Dit middel beschermt niet alleen de behandelde planten, maar ook nieuw groeiend blad en is regenvast binnen 20 minuten, waardoor het 3 tot 4 dagen bescherming biedt.
Hoe kan ik botrytis in tomatenplanten bestrijden?
Botrytis, of grijze schimmel, kan worden bestreden door de luchtvochtigheid in de serre te verlagen en de luchtcirculatie te verbeteren. Gebruik zwavelverdamper of lavameel om de schimmel direct te doden, en overweeg om melk te gebruiken als een biologische aanvulling.