Tomaten oogsten en bewaren wanneer pluk je voor de beste smaak
Een tomaat die je zelf uit de tuin haalt, smaakt naar zon en zomer. Maar die perfecte smaak hangt af van het moment dat je de schaar erin zet.
Wacht je te lang, dan worden ze waterig. Pluk je te vroeg, dan mis je diepgang. In dit artikel lees je precies hoe je tomaten oogst op hun smaaktop, en hoe je ze vervolgens langer vers houdt dan de exemplaren uit de supermarkt.
De perfecte timing: wanneer is een tomaat op z'n best?
De meeste mensen plukken te vroeg uit angst voor vogels of vallend fruit. Dat is zonde. De smaak van een tomaat ontwikkelt zich namelijk volledig aan de plant.
Zodra je hem plukt, stopt die ontwikkeling. Suikers zetten niet meer om, aroma’s verdwijnen langzaam. De enige manier om die intense, zoete smaak te krijgen, is door de vrucht volledig rijp te laten worden aan de tak.
De kleur is je belangrijkste graadmeter. Voor de meeste rassen geldt: volledig effen rood (of geel, oranje, paars – afhankelijk van het ras).
Geen groene schouder meer bij de steel. De vrucht voelt veerkrachtig aan, niet hard als een biljartbal, en zakt lichtjes in onder je vingertop. Als je hem voorzichtig losmaakt van de plant, moet hij bijna vanzelf loslaten. Dat is het moment.
Hoe oogst je zonder beschadigingen?
Tomaten zijn kwetsbaar. Een kneusje aan de onderkant verandert in een week in een vieze plek.
De manier van plukken maakt dus uit voor de houdbaarheid. Pluk met de plant mee. Trek nooit zomaar aan de vrucht. De steel kan afbreken en de vrucht beschadigen. Gebruik een scherp mesje of je nagel en knip de steel vlak boven de vrucht af.
Laat een stukje steel zitten; dat beschermt de plek waar de tomaat heeft gezeten tegen schimmel. Roer niet aan de plant. Tomatenplanten zijn breekbaar. Als je aan de takken trekt om bij een vrucht te komen, beschadig je de wortels en andere vruchten. Werk voorzichtig.
Til bladeren op en knip de tros los. Zo blijft de plant gezond en produceert hij langer. Check op rot. Voordat je de vrucht in je mandje legt, controleer je even op donkere plekjes of barsten.
Eén rotte tomaat kan je hele oogst in de schuur bederven. Door regelmatig tomaten te dieven en snoeien, houd je de plant vitaal en scheid je meteen de zieke vruchten van de gezonde.
Wat te doen met groene tomaten?
De eerste nachtvorst kondigt zich aan en je plant hangt vol groene tomaten.
Paniek is niet nodig. Je hebt twee opties: ze alsnog rijp laten worden binnenshuis of ze verwerken. Rijp laten worden binnen. Pluk de groene, maar volgroeide tomaten die je eerder volgens onze handleiding voor tomaten kweken hebt verzorgd. Leg ze in een enkele laag op een krant of in een open doos op een koele, donkere plek (zoals een kelder of schuur). Controleer ze regelmatig. Ze zetten hun rijpingsproces voort door de ethylene gas die ze zelf afgeven.
Een rijpe appel ernaast versnelt het proces. Ze zullen minder zoet zijn dan die aan de plant, maar prima te eten.
De groene oogst. Groene tomaten zijn een culinaire verleiding op zich. Maak er chutney van, frituur ze als 'fried green tomatoes', of verwerk ze in een groene tomatensoep.
Kies voor de beste tomatenrassen voor de Nederlandse kas als je houdt van variatie, van vleestomaat tot cherry. Ze zijn stevig en hebben een frisse, zurige smaak die goed werkt in hartige gerechten.
Bewaren: koel, donker en nooit in de koelkast
De grootste fout die je kunt maken is het bewaren van tomaten in de koelkast. De kou vernietigt de smaakstoffen en maakt het vruchtvlees poederig en waterig.
De structuur gaat verloren. De ideale plek. Een koele, donkere schuur of kast met een temperatuur tussen de 12 en 15 graden Celsius is perfect. Leg ze in een enkele laag, met de steel naar boven. Zorg dat ze elkaar niet raken.
Lucht is cruciaal; een gesloten plastic zak is een broeinest voor schimmels.
Rijpe tomaten produceren ethyleengas. Dit gas zorgt ervoor dat andere vruchten (ook je appels of bananen) sneller rijpen. Leg je rijpe tomaten bij je groene, dan worden je groene tomaten sneller zacht. Houd ze dus gescheiden.Rijp en onrijp scheiden. Gebruik je neus. Een tomaat die begint te bederven, ruik je vaak voordat je het ziet. Een zurige of muffe geur betekent: direct gebruiken of weggooien.
Veelgestelde vragen over tomaten oogsten
Waarom krijgen mijn tomaten barsten?
Dat gebeurt door een wisseling in watergift.
Als de plant na een droge periode ineens veel water krijgt, zetten de vruchten te snel op. Houd de watergift constant, vooral als de vruchten beginnen te kleuren. Kun je tomaten invriezen?
Ja, maar niet rauw. Rauwe tomaten verliezen bij het ontdooien hun structuur.
Blancheer ze kort, verwijder de velletjes en vries ze in porties in. Ze zijn perfect voor sauzen of soep, maar niet meer om rauw te eten.
Hoe lang blijft een geoogste tomaat goed?
Een volledig rijpe tomaat bewaard op de juiste temperatuur gaat 3 tot 5 dagen mee.
Onrijpe tomaten kunnen weken bewaren tot ze rijp zijn. Zodra ze zacht aanvoelen, is het eten geblazen.