Tomaten dieven en snoeien in de kas voor maximale opbrengst
Een tomatenplant in de kas die volledig uit zijn voegen groeit. Het is een prachtig gezicht, maar het levert je bitter weinig op.
Je krijgt een jungle van blad, met aan de binnenkant van de struik wat kleine, misvormde vruchten die het zonlicht nooit hebben gezien. Wil je echt maximale opbrengst?
Dan is het tijd om de schaar in je planten te zetten. Dieven en snoeien zijn geen straf, het is de kunst van het weglaten. Je stuurt de energie van de plant precies daarheen waar jij het wilt: naar grote, sappige tomaten. Laten we beginnen.
Waarom snoeien eigenlijk noodzakelijk is
Stel je een tomatenplant voor als een bedrijf. De directeur (de hoofdstam) wil winst maken.
Maar er zijn talloze nevenvestigingen (zijtakken) die allemaal energie en grondstoffen verbruiken, terwijl ze nauwelijks bijdragen aan de hoofdwinst. Jij bent de CEO die orde op zaken stelt.
Door te snoeien dwing je de plant om al zijn kracht te stoppen in de vruchten die je oogst, in plaats van in overbodig groen. Een open structuur zorgt ook voor licht en lucht. Bladeren die te dicht op elkaar groeien, vangen geen zon en zorgen voor een vochtige, broeierige omgeving. Dat is het ideale recept voor ziektes als meeldauw. Een gesnoeide plant ademt, droogt sneller op en blijft gezond.
Dieven: De energieverslinders verwijderen
Het belangrijkste snoeiwerk bij tomaten in de kas is het 'dieven'. Dit zijn de zijscheuten die ontstaan in de oksels van de bladeren, precies waar de bladsteel vastzit aan de hoofdstam.
Ze zien er vaak onschuldig uit, een klein klompje groen, maar groeien uit tot volwaardige takken die concurrentie vormen. Hoe herken je ze? Ze groeien recht omhoog, parallel aan de hoofdstam.
De hoofdstam loopt door tot aan de top, en de vruchtentros zit er vast.
De dief zit ernaast. Je kunt ze het beste verwijderen terwijl ze nog klein zijn, niet groter dan een centimeter of vijf. Dan doet de plant amper pijn en geneest het wondje snel.
Je kunt ze wegsnijden met een schoon mesje, maar meestal kun je ze met je duim en wijsvinger gewoon afknijpen. Doe dit bij voorkeur 's ochtends, als de plant vol water staat, dan breken ze makkelijker.
De onderste bladeren weghalen
Naast dieven is er nog een cruciale stap: het verwijderen van de onderste bladeren. Zodra de eerste trossen tomaten zijn gevormd en beginnen te groeien, knip je de bladeren weg tot ongeveer twintig centimeter boven de grond.
Bekijk ook onze beste kas voor tomaten koopgids voor het beste resultaat.
Waarom? Omdat deze bladeren het eerste slachtoffer zijn van bodemziektes. Spatten vanuit de grond of druppels van een bewatering brengen schimmels mee die via deze bladeren de plant binnendringen.
Door ze weg te halen zorg je ervoor dat de lucht kan circuleren langs de onderkant van de plant en houd je de bladeren ver van de grond. Bovendien gebruikt de plant energie om deze oude bladeren in leven te houden, energie die veel beter naar de vruchten kan gaan.
De hoofdstam leiden: De kas als richting
Tomatenplanten zijn klimmers. Volg onze complete handleiding voor tomaten kweken in de kas, waarbij je meestal een draad of touw van bovenaf tot net boven de plant hangt.
De hoofdstam wikkel je losjes om dit touw. Dit heet 'opbinden'. Je zorgt dat de plant omhoog blijft groeien, recht en stabiel. Door de plant strak en omhoog te leiden, houd je de ruimte over om er langs te lopen en de vruchten te plukken.
Een plant die over de grond slingert, is een makkelijke prooi voor slakken en schimmels.
Blijf regelmatig de dieven verwijderen terwijl de plant omhoog groeit. De plant is nu een soort 'stam' met vruchtentrossen eraan, en jij houdt de stam schoon.
De top inkorten: Einde van het groeiseizoen
Als de plant de gewenste hoogte heeft bereikt, of als je merkt dat de ruimte in de kas opraakt, is het tijd om de top te verwijderen. Dit heet 'toppen'. Knip de hoofdstam af ongeveer twee of drie bladeren boven de hoogste vruchtentros.
Door de top te verwijderen stop je de groei in de lengte. De plant stopt met energie steken in nieuwe bladeren en zijscheuten en zet al zijn kracht in op het afmaken en rijpen van de vruchten die al hangen. Dit is vooral handig in de nazomer, zodat je nog net die laatste trossen volledig rijp krijgt voor de vorst.
De juiste timing: Wanneer moet je snoeien?
Snoeien is een doorlopend proces, niet iets wat je in één weekend doet.
Begin zodra de planten wortel hebben geschoten en flink groeien. Controleer wekelijks op nieuwe dieven. Doe dit bij voorkeur bij droog weer.
Snoeien bij vochtig weer, vooral in de kas, geeft schimmels een kans via de open wond. De beste tijd van de dag is de ochtend.
De plant staat dan vol sap en de plantcellen zijn turgide (gespannen).
De scheuten breken makkelijker en de wond droogt sneller op in de loop van de dag. Gebruik altijd schoon gereedschap. Een schone schaar of een schoon mesje voorkomt dat je ziektes van plant op plant overbrengt.
Soorten tomaten en snoeien
Niet alle tomaten zijn hetzelfde. Bij de meeste vleestomaten en grote trostomaten in de kas is deze methode van stamleiden en dieven essentieel. Voorkom vervelende schimmels en ziektes bij deze energieverslinders.
Bij cherrytomaten gaat het vaak iets anders. Deze planten zijn vaak compacter en groeien in bossen. Je kunt ze hier ook dieven, maar ze zijn vaak al 'bussig' van nature.
Bij kleinere rassen kun je soms een of twee hoofdstammen overhouden in plaats van één, om meer opbrengst te halen uit een enkele plant.
Voor de maximale opbrengst per vierkante meter geldt echter: hou het overzichtelijk. Een wirwar van takken levert bijna altijd minder op dan een strak geleide plant.