Regenwater opvangen en gebruiken voor je bewateringssysteem

Willem de Vries

Ervaren kweker en plantenexpert adviceur

Je tuin sproeien met leidingwater is zonde. Het is duur en onnodig als je bedenkt dat er gratis water uit de lucht valt.

Regenwater opvangen en gebruiken voor je bewateringssysteem is daarom de slimste keuze. Het is goedkoper, beter voor je planten en ontlast het riool. In dit artikel lees je precies hoe je dat aanpakt, van simpele regenton tot een compleet ondergronds systeem.

Waarom regenwater opvangen voor je tuin?

Regenwater is van nature zacht water. Het bevat geen kalk of chloor, wat goed is voor je bodem en planten.

Je planten groeien er beter van. Daarnaast bespaar je flink op je waterrekening.

Een gemiddeld huishouden kan tot 50% drinkwater besparen door regenwater te gebruiken voor toilet, wasmachine en tuin. En er is nog een voordeel: je helpt wateroverlast tegen te gaan. Door regenwater op te vangen in plaats van direct via de regenpijp af te voeren, ontlast je het riool. Dit is belangrijk in Nederland en België, waar we steeds vaker te maken hebben met extreme buien en droge periodes.

Hoe vang je regenwater op? De basis

Regenwater opvangen begint bij je dak. Het dak fungeert als een verzameloppervlak.

Het water stroomt via de dakgoot en regenpijp naar beneden. Hier koppel je het af naar een opvangsysteem. Je hebt verschillende opties, van simpel tot complex:

• Regenton: De meest bekende en eenvoudigste vorm. Plaats een ton onder je regenpijp. Ideaal voor het bewateren van potten en kleine borderbedden.
• Regenschutting: Een schutting die tegelijkertijd dienstdoet als waterreservoir. Vaak te verkrijgen in volumes van 1000 of 2000 liter. Een stijlvolle oplossing die ruimte bespaart.
• Ondergrondse tank: De meest efficiënte oplossing voor grotere volumes. Een ondergrondse regenwatertank neemt geen ruimte in beslag in je tuin en houdt het water koel en donker, wat algengroei voorkomt.
• Waterzak in de kruipruimte: Een flexibele oplossing als je geen tuin hebt of niet wilt graven. Een waterzak wordt op maat gemaakt en past in de meeste kruipruimtes.

Regenwater zuiveren voor je bewateringssysteem

Alleen opvangen is niet genoeg. Voor een goed werkend bewateringssysteem is zuiver water essentieel.

Bladeren, mos en ander vuil van je dak moeten worden tegenhouden. Een regenwaterfilter is hierbij onmisbaar. Je hebt verschillende soorten: Voor een compact bewateringssysteem voor je daktuin volstaat vaak een grof filter (voor de grootste rommel) en een fijn filter (voor de sproeikoppen). Zonder filter loop je het risico dat je sproeiers verstopt raken.

• Coalescentiefilter: Vangt grove verontreinigingen op en scheidt olie- en vetdeeltjes (handig bij bitumen daken).
• Sedimentfilter: Vangt fijne deeltjes op die door de eerste filter zijn gekomen.
• Activatiekoolfilter: Verwijdert geur- en kleurstoffen. Dit is vooral belangrijk als je het water ook binnenshuis wilt gebruiken, bijvoorbeeld voor de wasmachine.

De juiste pomp kiezen

Water uit een ondergrondse tank of regenton halen, doe je met een pomp. Je hebt verschillende pompen:

• Zuigpomp: Haalt water uit een reservoir op afstand.
• Drukverhogende pomp: Zorgt voor voldoende druk in je leidingen, nodig voor een sproeisysteem.
• Hydrofoor: Een combinatie van pomp en drukvat, zorgt voor een constante waterdruk.

Tip: kies een pomp die past bij je verbruik en de hoogteverschillen in je tuin. Ontdek ook onze slimme tips voor waterbesparing in de tuin; een te zwakke pomp geeft een slappe straal, een te sterke pomp verspilt energie.

Stappenplan: zelf regenwater opvangen voor de tuin

1. Meet je dakoppervlak: Bereken hoeveel liter water je per jaar kunt opvangen (lengte x breedte x gemiddelde neerslag).
2. Kies je opslag: Afhankelijk van je tuin en budget kies je een ton, schutting of tank.
3. Installeer de filter: Plaats een filter tussen de regenpijp en de tank. Dit voorkomt vervuiling.
4. Sluit de afvoer aan: Zorg voor een overloop zodat overtollig water weg kan (bijvoorbeeld naar een infiltratiekrat).
5. Plaats de pomp: Sluit de pomp aan op de tank en leg een tuinslang of druppelsysteem aan.

Regenwater infiltreren: de brongerichte aanpak

Het opvangen van regenwater is stap één. Het overtollige water moet wel weg.

In plaats van het direct af te voeren naar het riool, kun je het infiltreren in de bodem. Dit heet een brongerichte aanpak: je lost het probleem bij de bron op. Populaire infiltratiemethoden zijn: Een infiltratiekrat is vaak de beste keuze voor particulieren.

• Infiltratiekratten: Kunststof kratten die onder de grond water bufferen en langzaam afgeven aan de bodem.
• Grindkoffers: Een bak gevuld met grind waar water in wordt opgeslagen.
• Regentuinen: Een groene zone die water opvangt en langzaam laat wegzakken.
• Waterdoorlatende bestrating: Tegels die water doorlaten naar de bodem.

Het is compact en zeer effectief. Zorg wel dat de bodem waterdoorlatend is en het grondwaterpeil niet te hoog staat.

Regels voor regenwater opvangen

In Nederland en België mag je regenwater vrij opvangen en gebruiken. Er zijn wel regels voor het aansluiten op leidingen. Voor particulieren geldt: Voor bedrijven zijn de regels iets strenger, maar ook hier is regenwateropvang vaak toegestaan voor irrigatie en toiletten.

• Regenwater mag gebruikt worden voor toiletspoeling, wasmachine en buitenkranen.
• Je moet het systeem waterdicht en gescheiden houden van het drinkwaterleidingnet.
• Gebruik alleen goedgekeurde materialen en pompen.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan ik mijn tuin bewateren met regenwater?

Jazeker. Regenwater is ideaal voor je tuin.

Wat zijn de regels voor het opvangen van regenwater?

Het bevat geen kalk en is zacht water, wat goed is voor je planten en grond.

Je kunt een simpele regenton aansluiten op je regenpijp of zelf een professioneel bewateringssysteem voor je tuin aanleggen met een ondergrondse tank en pomp. Gelukkig is het voor iedereen toegestaan om regenwater op te vangen en te gebruiken. Bij woningen mag regenwater worden gebruikt voor het doorspoelen van toiletten, wassen van kleding en het gebruik van buitenkranen.

Is regenwater geschikt voor huishoudelijk gebruik?

Bij andere gebouwen, zoals bedrijven, mag regenwater worden gebruikt voor toiletspoeling en irrigatie. Let wel op dat je het systeem waterdicht en gescheiden houdt van je drinkwaterleiding.

Ja, mits het goed wordt gefilterd en verwerkt. Voor de tuin is filtratie vaak beperkt nodig, maar voor toiletten en wasmachines is een goed filtersysteem aan te raden. Gebruik altijd een aparte pomp en leidingen die nooit in direct contact komen met drinkwater. Zo voorkom je verontreiniging en blijft het systeem veilig.