Composteren voor de moestuin zelf compost maken in een bak of hoop
Je moestuin begint met goede grond. En die beste grond?
Die maak je zelf. Composteren is het geheim van elke tuinier die wil oogsten wat hij zaait.
Het is de manier om je tuinresten om te toveren tot goud voor je groenten. Geen gesjouw met zakken kunstmest, maar een cyclus die gewoon in je achtertuin draait. Of je nu een kleine stadstuin hebt of een uitgestrekte lap grond, met een compostbak of -hoop ben je klaar voor de toekomst.
Waarom composteren in de moestuin?
Compost is veel meer dan een hoop tuinafval. Het is een levendige mengeling van verteerd organisch materiaal.
Als je compost verspreidt over je moestuin, voeg je humus toe. Dat is de donkere, kruimelige stof die water vasthoudt en voedingsstoffen langzaam afgeeft. Je bodem wordt luchtiger, vochtiger en rijker.
Je groenten groeien er beter op, met minder kans op ziektes. Kortom: compost is de ultieme moestuinmeststof, gratis en voor niets, gewoon gemaakt van je eigen tuin- en keukenafval.
Je materiaal: Wat mag er wel en niet in de compostbak?
De kunst van het composteren zit hem in de juiste balans. Je hebt groene materialen (stikstofrijk) en bruine materialen (koolstofrijk).
Een teveel aan één van beide remt het proces. Een handvol bladeren of wat gemalen takken kan al wonderen doen. Wat mag er wel in: Wat laat je buiten:
- Keukenafval: Groente- en fruitschillen, koffiedik, theezakjes (zonder plastic). Let op: pitten van tomaten en aardappelschillen mogen er best in. Het idee dat dit niet kan, is een fabeltje. Ze breken net als ander organisch materiaal af.
- Tuinafval: Grasmaaiers, bladeren, onkruid zonder zaadjes, takken (liefst gesnipperd).
- Beddengoed: Stro, hooi of oud papier (ongelakt).
- Vlees, vis en boter: deze trekken ratten aan en gaan stinken.
- Dierlijke uitwerpselen (behalve van herbivoren zoals konijnen).
- Gevallen fruit (kan wespen aantrekken, tenzij je diep begraaft).
- Glossy papier of plastic.
De juiste plek voor je compostbak of hoop
Locatie is key. Een compostvat heeft geen bodem nodig; de micro-organismen uit de grond moeten bij het afval kunnen.
Kies een plek in de halfschaduw. Te veel zon droogt de hoop uit, te veel schaduw remt de afbraak.
Een plek bij de keukendeur is handig voor de etensresten, maar een hoekje achterin de tuin werkt ook prima. Zorg dat je er met een kruiwagen bij kunt.
Stap voor stap: Een composthoop opzetten
Een composthoop opzetten is eenvoudig. Begin met een laag grof, bruin materiaal als bodem.
Denk aan takken of stro. Dit zorgt voor luchtigheid en afwatering.
Daarna leg je afwisselend lagen groen en bruin. Een laag snoeiafval, daaroverheen een laag gemaaid gras. Herhaal dit tot je hoop ongeveer een meter hoog is.
Druk de lagen niet te hard aan; de hoop moet ademen. Tip: Hak grotere stukken in kleine stukjes. Hoe kleiner het materiaal, hoe sneller het verteert. Een oude heg snoeien?
Snipper de takken met een hakselaar. Dit versnelt het proces aanzienlijk.
Composteren in een bak: De compostton
Heb je weinig ruimte of wil je het netjes houden? Een compostvat is ideaal.
Deze vaten zijn vaak rond of vierkant en hebben ventilatiesleuven. Je werkt van boven naar beneden: je gooit je afval erin en haalt de volgroeide compost eronderuit. Dit systeem is compact en houdt de boel bij elkaar. Het juiste compostvat of wormenbak kiezen helpt je om je tuin- en keukenafval efficiënt te verwerken. Zorg dat je de ton regelmatig leeghaalt, want als de bak vol is, kan er niets nieuws bij.
De compost omscheppen: Actief bezig zijn
Compost heeft zuurstof nodig. Zonder lucht verliest het proces vaart en gaat het stinken (anaeroob).
Daarom moet je de hoop af en toe omscheppen. Na een week of vier is de hoop flink geslonken. Schep de boel om met een schop of een spitvork.
Meng de buitenste delen naar het midden toe. Is de compost te nat?
Meng er grof, droog materiaal doorheen, zoals zaagsel of gesnipperde takken. Is het te droog? Giet er dan wat water bij of voeg vers groen afval toe. Een goed vochtigheidsgehalte voelt als een uitgewrongen spons.
Sneller compost maken: Tips voor de fanatieke tuinier
Wil je sneller resultaat? Er zijn trucjes. Voeg wormen toe; een emmer grond met wormen per kubieke meter compost versnelt de boel enorm.
Ze kopen kan, maar je kunt ze ook aantrekken met vochtig, schaduwrijk compostmateriaal. Bladcompost is een speciale traktatie.
Stop bladafval in een vuilniszak, bind hem dicht en prikel wat gaten. Na een jaar heb je bladaarde, perfect voor potgrond. Eikenblad en walnootblad kunnen prima worden gecomposterd; het verhaal dat eikenblad schadelijk is, klopt niet. Het breekt alleen langzamer af door looizuur.
Veelgestelde vragen over composteren in de moestuin
Waarom mogen er geen aardappelschillen in de compostbak?
Dit is een hardnekkig misverstand. Aardappelschillen en tomatenresten mogen gewoon in de compostbak.
Ze breken af zoals al het andere organisch materiaal. Alleen als je zelf aardappelen kweekt en last hebt van aardappelziekte (phytophthora), is het slimmer om de schillen elders te verwerken.
Anders is het prima compostvoer. Hoe kan ik mijn compostbak omscheppen?
Na drie tot vier weken is de hoop vaak al gehalveerd. Gebruik een schop of spitvork en schep de hoop om. Begin aan de zijkant en werk naar het midden toe.
Is de compost te nat? Meng er grof, droog materiaal door. Is de hoop vol? Haal de volgroeide compost eraf en begin opnieuw. Wat zijn de nadelen van composteren in een composthoop?
Een nadeel is de tijd die het kost; compost is geen kwestie van dagen, maar van maanden.
Ook kan té veel compost leiden tot uitspoeling van fosfor en stikstof, dus gebruik het met mate.
Ten slotte trek je, als je verkeerde materialen toevoegt, ongedierte aan. Hou het bij groente- en tuinafval en je hebt weinig last van ratten of motten.